NAJNOWSZE SŁOWNICTWO POLSKIE
Zamknij

Nowi Użytkownicy

Dołącz do Obserwatorium!
Tylko zalogowani użytkownicy mogą dodawać hasła, komentarze i zdjęcia.
lub
Zarejestruj się tutaj

Obecni Użytkownicy

Zaloguj się na swoje konto
lub
Nie pamiętasz hasła?

Neologizmy

Szanowni Państwo!

Od kilku miesięcy uzupełniamy i poprawiamy treści pomieszczone w serwisie www.nowewyrazy.uw.edu.pl. Chcemy ostatecznie – zapewne w 2021 roku – zaproponować Państwu nową wersję witryny i nowe narzędzia do pracy badawczej.

Gdyby wychwycili Państwo w obecnym serwisie usterki (zwłaszcza w hasłach słownika neologizmów) albo chcieli zgłosić potrzeby naukowe związane z witryną Obserwatorium, mogą Państwo pisać do nas pod adresem: obserwatorium@uw.edu.pl.

 

Z wyrazami szacunku

zespół badawczy Obserwatorium Językowego UW

Katarzyna Kłosińska, Agata Hącia, Barbara Pędzich, Jarosław Łachnik

 


 

 

Kilku uściśleń wymaga pojęcie nowych wyrazów. Językoznawcy polscy średniego i starszego pokolenia za nowe uważają przeważnie wyrazy, które weszły do polszczyzny po roku 1989. W ich wypadku kryterium leksykalnej nowości zbiega się z ważną – może najważniejszą – datą w historii powojennej Polski. Osoby młodsze zazwyczaj datują nowe wyrazy nieco później i jeśli miałyby wskazać jakąś symboliczną datę, to byłby to rok 2000. Taką też cezurę przyjęliśmy roboczo w naszym Obserwatorium Językowym, choć niewykluczone, że niektóre wyrazy w nim zamieszczone pojawiły się w języku trochę wcześniej. Są też osoby, które za nowe uważają tylko wyrazy z ostatniego roku. Takie stanowisko jest jednak mało użyteczne w praktyce, ponieważ bardzo zawęża zakres neologizmów i nie liczy się z tym, że ludzie nie przyswajają sobie nowych wyrazów równocześnie. To, co dla jednej osoby jest szczytem mody, dla innej może być passé i démodé. Z reguły im młodsze środowisko, tym czas w nim szybciej płynie, a wyrazy szybciej się starzeją.

 

Drugie konieczne uściślenie dotyczy tego, jak rozumieć wyraz. Zgodnie z praktyką słownikową w witrynie tej notujemy nie tylko słowa (od spacji do spacji), lecz także ciągi słów pełniące analogiczne funkcje. Z tego powodu na liście przykładowych haseł znalazły się karta zbliżeniowa i matka zastępcza. Zarówno bowiem jednostki proste, jak i frazeologiczne należą do zasobów leksykalnych języka.

 

Trzecie uściślenie jest związane z tym, czy wyraz ma tylko określoną formę, czy również funkcję, której ta forma jest przekaźnikiem. Dla językoznawców wyrazy mają jedno i drugie, nowy wyraz nie musi więc mieć nowego kształtu, wystarczy, aby miał nowe znaczenie. W niniejszej witrynie przykładami takich haseł są: nerka – w znaczeniu ‘niewielka saszetka na pasku, zwykle noszona na biodrach’ i słoik – w znaczeniu ‘młoda osoba pochodząca z małej miejscowości, zwykle z niezamożnej rodziny, osiedlająca się w dużym mieście, najczęściej w Warszawie, w celu podjęcia studiów lub pracy’.

facebook